Nieuwe afspraken in de onderzochte principeakkoorden gaan onder meer over overwerktarieven voor deeltijders (naar aanleiding van een uitspraak van het Europese Hof), kunstmatige intelligentie/AI en reservisten (geopolitieke ontwikkelingen).
Reservisten
Voor het eerst staan in principeakkoorden afspraken over reservisten. Het gaat om drie principeakkoorden. Bij Defensie gaat het om een uitkering voor reservisten die in dienst worden opgeroepen. Bij de Branche Cao Gemeenten en de Branche Cao Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties gaat het om een regeling voor medewerkers die reservist willen worden of zijn bij Defensie gelijkwaardig aan de regeling bij het Rijk.
De rapportage beschrijft de huidige cao-afspraken over de volgende onderwerpen:
- Cao-loonontwikkeling
- Laagste loonschalen
- Arbeidsduur en 5 mei
- Bovenwettelijke aanvullingen bij ziekte, arbeidsongeschiktheid, en werkloosheid
- Zzp’ers
1 Cao-loonontwikkeling
De gemiddelde cao-loonstijging in het jaar 2024 is 6,8% op jaarbasis. Voor 2025 komt de cao-loonstijging uit op 4,6% op jaarbasis. Dit betreft een voorlopig cijfer, cao’s die later in 2025 tot stand komen kunnen dit gemiddelde nog doen veranderen.
De cao-loonstijging in 2025 is vooralsnog 2,2 procentpunt lager dan in 2024. Deze daling hangt met name samen met de afnemende impact van de historische inflatiegolf uit 2022 op de cao-loonvorming.
Een verschil met 2023 is dat in 2024 geen opengebroken cao’s meer te zien zijn. Een ander verschil is dat er minder cao’s met een loonafspraak in de vorm van een bedrag of een procentuele loonstijging met een minimumbedrag zijn.
2 Laagste loonschalen
Voor elke onderzochte cao is het maandsalaris vastgesteld dat een voltijdwerkende, vakvolwassen werknemer eind 2024 ontving in de laagste loonschaal van het loongebouw. Deze laagste salarissen worden vervolgens in verhouding gebracht met het wettelijk minimumloon (Wml) voor werknemers van 21 jaar en ouder.
Eind 2024 ligt het gemiddelde niveau van het laagste cao-loon 3,4% procent boven het wettelijk minimumuurloon (Wml) voor werknemers van 21 jaar en ouder. Werknemers die nog niet de vakvolwassen leeftijd hebben bereikt, kunnen in jeugdschalen worden geplaatst. In ongeveer twee op de vijf onderzochte cao’s zijn jeugdschalen aanwezig.
3 Normale arbeidsduur en 5 mei
De gemiddelde arbeidsduur van een voltijdwerknemer bedraagt, net als vorig jaar, 37,2 uur per week. In de cao van vier op de vijf cao-werknemers staat een afspraak over betaald verlof op 5 mei. In vier principeakkoorden staat een nieuwe afspraak over verlof op 5 mei.
Ruim 2,3 miljoen werknemers (43% van de werknemers die onder de onderzoekcao’s vallen) hebben elk jaar op 5 mei een vrije dag. Twee miljoen andere werknemers (37% van de werknemers die onder de onderzoekcao’s vallen) hebben in lustrumjaren (eens in de vijf jaar) vrij op 5 mei.
4 Aanvullingen bij ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid
In de meeste cao’s is de loondoorbetaling bij ziekte gedurende de eerste twee ziektejaren samen hoger dan 170%. Hieronder vallen ruim 4 miljoen van de cao-werknemers. Hieraan is dan meestal wel de voorwaarde verbonden dat sprake moet zijn van gedeeltelijke werkhervatting of actief meewerken aan re-integratie (circa 3 miljoen cao-werknemers).
Voor ruim twee derde van de werknemers onder de onderzoekcao’s zijn afspraken opgenomen over bovenwettelijke aanvullingen bij arbeidsongeschiktheid na de eerste twee ziektejaren. Het gaat hierbij vooral om afspraken over aanvullingen in geval van gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid. Cao-partijen kunnen de reguliere WW-duur repareren van 24 naar 38 maanden, het zogenoemde derde WW-jaar. Afspraken over het derde WW-jaar gelden voor circa 4,5 miljoen werknemers.
5 Zzp’ers
Met betrekking tot zzp’ers zijn vijf onderwerpen onderzocht:
- tariefafspraken
- voorrang van vaste medewerkers bij de inroostering van diensten
- verhouding vaste werknemers en zzp’ers
- schijnzelfstandigheid
- opdrachtovereenkomsten.
Alle bij SZW aangemelde cao’s zijn onderzocht. Daaruit blijkt onder meer het volgende:
- Er zijn twee nieuwe tariefafspraken voor zzp’ers sinds de vorige rapportage. In totaal komen tariefafspraken nu voor in 13 cao’s.
- In zes cao’s bevat de cao een afspraak over het geven van voorrang aan vaste werknemers bij inroostering. Dit zijn vier afspraken meer dan sinds de vorige rapportage.
- In 22 cao’s staan afspraken over de inzet van zzp’ers of de verhouding tussen vaste werknemers en flexibele werknemers, waaronder zzp’ers. Dit zijn 11 afspraken meer dan sinds de vorige rapportage.
- In vier cao’s afspraken staan over schijnzelfstandigheid.
- In 11 cao’s staan afspraken over het gebruik van een model- of opdrachtovereenkomst.
Infographic Cao-afspraken 2025
Zie ook de cao-afspraken in 2024:
Zie verder:
