Het doel van deze handleiding van de Belastingdienst is inhoudelijke en controletechnische ondersteuning te bieden voor de uitvoering van de bedrijfsbezoeken en boekenonderzoeken. Dit onder meer om schijnzelfstandigheid te voorkomen.
Deze handleiding gaat over bedrijfsbezoeken en boekenonderzoeken bij opdrachtgevers naar de juistheid van de kwalificatie van arbeidsrelaties zoals genoemd in het Handhavingsplan arbeidsrelaties 2025. De handleiding ziet op alle boekenonderzoeken en bedrijfsgesprekken bij opdrachtgevers waarin de kwalificatie van de arbeidsrelaties speelt.
Bedrijfsbezoek
In 2025 wordt in principe gestart met een bedrijfsbezoek. Dat is het uitgangspunt. Deze bedrijfsbezoeken vinden plaats binnen de reguliere kaders.
Als sprake is van concrete risicosignalen zoals signalen die duiden op evidente schijnzelfstandigheid of als er bij controle op een ander belastingmiddel, bijvoorbeeld btw, door de inspecteur schijnzelfstandigheid wordt geconstateerd, kan worden gekozen om direct een boekenonderzoek te starten al dan niet samen met andere overheidspartners.
De Belastingdienst zal bij een bedrijfsbezoek met de opdrachtgever in gesprek gaan over de inhuur van zelfstandigen en de opdrachtgever zo nodig op wijzen op mogelijke risico’s op schijnzelfstandigheid en om aandacht te geven aan de juistheid van de kwalificatie van arbeidsrelaties.
De Belastingdienst kan ook overgaan tot het instellen van een boekenonderzoek, bijvoorbeeld als sprake is van grote risico’s of ingeschat wordt dat de opdrachtgever (blijft) werk(t)(en) met schijnzelfstandigen.
Boekenonderzoek
Voor het jaar 2025 geldt dat boekenonderzoeken naar de juistheid van de kwalificatie van arbeidsrelaties in beginsel plaatsvinden naar een recente aangifte LH (bijvoorbeeld het meest recente tijdvak in 2025 waarover aangifte loonheffingen is gedaan).
In 2025 vinden nieuw op te starten boekenonderzoeken gericht op de juistheid van de kwalificatie van arbeidsrelaties in principe plaats naar een aangifte LH over een recent (aangifte)tijdvak. Als een boekenonderzoek wordt ingesteld, wordt zo mogelijk aangegeven welke arbeidsrelatie of welke groep arbeidsrelaties wordt beoordeeld tijdens het onderzoek.
Als de Belastingdienst het standpunt heeft ingenomen dat sprake is van één of meerdere dienstbetrekkingen terwijl deze niet in de aangifte loonheffingen zijn opgenomen, kan een correctieverplichting en/of naheffingsaanslag over het betreffende tijdvak worden opgelegd.
De Belastingdienst zal in 2025 geen verzuim- en vergrijpboetes voor de kwalificatie van arbeidsrelaties opleggen.
Regulier toezicht op loonaangifte
Naast het instellen van bedrijfsbezoeken en boekenonderzoeken met het oog op het juist kwalificeren van arbeidsrelaties vindt ook regulier toezicht plaats op de aangiftes loonheffingen. Tijdens deze controles kunnen alle voorkomende loonheffingenonderwerpen, zoals de werkkostenregeling, sectorindeling en gebruikelijkloonregeling gecontroleerd worden, maar ook de beoordeling van kwalificatie van arbeidsrelaties kan onderdeel zijn van het reguliere toezicht.
Als de Belastingdienst het standpunt inneemt dat sprake is van een dienstbetrekking, kan dit gevolgen hebben voor de fiscale positie van opdrachtnemers en opdrachtgevers op het gebied van de omzetbelasting (OB) en voor de opdrachtnemers op het gebied van de inkomensheffing (IH).
Arbeidsrelaties – Handleiding bedrijfsbezoeken en boekenonderzoeken
Bijlagen bij de handleiding:
Hulpmiddel Vragenlijst beoordeling arbeidsrelatie
Duiding arrest Hoge Raad Gemeente Amsterdam
Duiding arrest Hoge Raad Deliveroo
