Het hogere cijfer is te verklaren door een relatief klein aantal nieuwe cao-akkoorden en doordat het cao’s betreft die nog niet waren vernieuwd sinds de hoge inflatiecijfers van vorig jaar. Daarmee lijkt er geen breuk met de trend van lagere maandgemiddelden die enige maanden geleden werd ingezet. Dat meldt werkgeversvereniging AWVN in haar cao-maandbericht.
In oktober werden 14 cao-akkoorden afgesloten voor 140.000 werknemers. Het aantal oktober-cao’s is lager dan normaal, vooral doordat eerder in het jaar veel cao’s werden afgesproken. Tot en met oktober staat de teller voor nieuwe cao’s in 2023 al op 324. De gemiddelde loonafspraak in 2023 is 7,4 procent.
Weinig oktober-cao’s
AWVN waarschuwt dat de oktober-cijfers voorzichtig moet worden geïnterpreteerd. Het aantal oktober-cao’s is relatief klein waardoor een klein aantal hoge afspraken het maandgemiddelde sterk opwaarts beïnvloedt.
Koopkrachtherstel
In oktober werd een aantal cao’s afgesloten die nog niet waren vernieuwd sinds de periode dat de inflatiecijfers extreem hoog waren. De behoefte om in die cao’s alsnog iets aan koopkrachtherstel te doen, zorgde voor relatief hoge loonafspraken.
Het aantal bedrijven en sectoren waar nog helemaal geen koopkrachtherstel is geboden, is inmiddels klein. Hierdoor zullen de loonafspraken de komende maanden vermoedelijk meer in lijn liggen met de gedaalde inflatiecijfers.
Kijk naar langere lijn in loonafspraken
Vanwege het verschil tussen cao’s die recent wel en niet zijn vernieuwd, is het volgens AWVN verstandig om naar de langere lijn te kijken in de loonafspraken. Op grond daarvan gaat de werkgeversvereniging vooralsnog niet uit van een opnieuw stijgende trend.
Loonsverhogingen in komende 12 maanden
Het AWVN-looncijfer geeft aan wat werknemers die onder de betreffende cao’s vallen in de komende 12 maanden aan loonsverhogingen kunnen verwachten. De periodieke cao-cijfers van het CBS kijken terug op de realisatie van de gemaakte cao-afspraken.
Kerncijfers loonontwikkeling
- Loonafspraken oktober: gemiddeld 8,2%
- Loonafspraken kalenderjaar 2023: gemiddeld 7,4%
- Loonafspraken kalenderjaar 2022: gemiddeld 3,8%
- Loonafspraken kalenderjaar 2021: gemiddeld 2,1%
- Hoogste maandgemiddelde afgelopen jaren: 7,9% in juni 2023
- Laagste maandgemiddelde afgelopen jaren: 1,7% in november 2020
- Aantal nieuwe cao-akkoorden in oktober 2023: 14
- Gemiddeld aantal nieuwe cao-akkoorden in maand: oktober 23
- Aantal aflopende cao’s in 2023: 442 voor 2,9 miljoen werknemers
- Aantal vernieuwde cao’s die in 2023 ingaan: 358 voor 2,8 mln. werknemers
- Aantal openstaande cao’s op dit moment (expiratie in 2023): 84 voor 100.000 werknemers
Analyse loonafspraken
De vanaf begin 2021 oplopende trend in de hoogte van loonafspraken is afgelopen zomer omgebogen in een dalende. Vooralsnog mag ervan worden uitgegaan dat het hogere oktober-cijfer geen nieuwe trendbreuk vormt. Het niveau van de loonafspraken was de afgelopen maanden ondanks de dalende trend historisch hoog.
De hoogte van de loonafspraken wordt de komende tijd bepaald door ontwikkelingen als verslechterd economisch nieuws, dalende industriële productie, stijging van het aantal faillissementen, lagere inflatie en krapte op de arbeidsmarkt.
Het onderliggende patroon in de onderhandelingen volgt een normaal patroon: na gunstige economische berichten volgen, met een vertraging van een jaar of meer, stijgende loonafspraken. Na slechte economische berichten volgen, ook vertraagd, lagere afspraken.
