Mag de werkgever het loon stopzetten als een werknemer op vakantie naar een gebied met code rood of oranje gaat en na terugkeer niet thuis kan werken tijdens zijn quarantaine?
Bij een vakantie geldt in de huidige coronacrisis het volgende. Bij code groen zijn er geen bijzondere veiligheidsrisico’s. Bij code rood worden alle reizen ontraden. De Rijksoverheid raadt het ook af om naar landen te reizen die code oranje hebben, behalve als het echt noodzakelijk is.
Quarantaine
Vakantiereizen vallen niet onder noodzakelijke reizen. De overheid raadt deze daarom af. Gaat iemand toch, dan is het dringende advies van de Rijksoverheid om bij terugkomst in Nederland meteen thuis twee weken in quarantaine te gaan.
Risico werknemer
De werknemer die er bewust voor kiest om op vakantie te gaan naar een land met code rood of oranje weet dus dat van hem verwacht wordt dat hij na terugkeer in quarantaine gaat. Tenzij hij thuis kan werken, betekent dit dat hij zijn arbeid niet kan verrichten. Omdat hij dit op voorhand weet, kan gesteld worden dat de oorzaak dat hij zijn arbeid niet verricht in zijn risicosfeer ligt. Dit betekent dan dat hij tijdens de periode van quarantaine geen recht op loon heeft als hij zijn werk niet kan doen.
Vanuit huis werken
Er ontstaat een verschil tussen werknemers die hun werk wél vanuit huis kunnen verrichten en werknemers die dat niet kunnen. Maar als de werkgever een werknemer die wel vanuit huis kan werken dit niet laat doen, kan de werkgever vervolgens moeilijk volhouden dat de reden dat de werknemer zijn werk niet verricht, in zijn risicosfeer ligt.
Geen arbeid wel loon, tenzij
Een rechter zal vermoedelijk ook oordelen dat het willens en wetens naar een gebied met code rood of oranje gaan, stopzetting van loon daadwerkelijk rechtvaardigt. De hoofdregel ‘geen arbeid, wel loon, tenzij de oorzaak in de risicosfeer van de werknemer’, geldt pas sinds 1 januari 2020 – en uitspraken van rechters die richting kunnen geven, zijn er nog niet.
Sinds 1 januari 2020 is de hoofdregel in de wet gewijzigd: geen arbeid, wel loon. Dit tenzij de werknemer de arbeid niet wil verrichten, en de oorzaak voor het niet (kunnen) verrichten van de arbeid voor zijn rekening dient te komen. De werkgever moet aannemelijk maken dat het niet verrichten van de arbeid in de risicosfeer van de werknemer ligt.
Land met code geel
En wat nu als een werknemer op vakantie gaat naar een land met code geel?
Code geel betekent: in dit land of gebied zijn veiligheidsrisico’s die afwijken van wat je in Nederland gewend bent. Bereid je daarop voor en let extra op. Je kunt op vakantie, maar blijf alert. Bij een nieuwe uitbraak kan de situatie lokaal plotseling veranderen.
Het kabinet heeft besloten dat vanaf 15 mei 2021 reizen naar landen met een laag besmettingsniveau weer mogelijk zijn. Vakantiereizen naar deze landen worden vanaf die datum niet meer afgeraden.
Veilige landen krijgen in het reisadvies van het ministerie van Buitenlandse Zaken kleurcode groen of geel.
Niet in quarantaine
De vakantieganger hoeft na terugkeer uit een land met een kleurcode groen of geel dus niet in quarantaine. Een verandering van de situatie tijdens zijn vakantie waardoor hij na terugkeer toch in quarantaine moet, ligt niet in de risicosfeer van de werknemer. De werkgever zal dan het loon moeten doorbetalen als de werknemer wegens de quarantaine niet kan werken.
Hoogrisicolanden
Landen of gebieden die het RIVM heeft aangemerkt als hoogrisicoland hebben kleurcode oranje in het reisadvies.
Reizigers uit hoogrisicolanden moeten bij terugkeer in Nederland een negatieve testuitslag kunnen tonen en worden dringend geadviseerd 10 dagen in quarantaine te gaan. Na 5 dagen kan de quarantaine beëindigd worden met een negatieve test.
Quarantaineplicht
Voor mensen komend uit een zeer hoog risicogebied geldt binnenkort de verplichting om 10 dagen in quarantaine te gaan. De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel dat de quarantaineplicht regelt op 11 mei 2021 aangenomen. Behandeling in de Eerste Kamer, inclusief eventuele stemmingen, is voorzien voor 25 mei 2021.
Wijs schriftelijk op gevolgen
Het is noodzakelijk om de werknemers vooraf schriftelijk te wijzen op de gevolgen die de werkgever wil verbinden aan het op vakantie gaan naar een land met code geel of rood/oranje en de werknemer vervolgens in quarantaine moet en daardoor (of om andere redenen) zijn arbeid niet kan verrichten.
Vragen naar vakantieland?
De werkgever mag een werknemer vragen of hij naar een gebied met code oranje of rood is geweest. Je vraagt hem/haar niet om medische gegeven. Je hebt een gerechtvaardigd belang omdat de werkgever de (wettelijke) zorgplichten voor werknemers en/of klanten moet nakomen, ondanks het feit dat een bevestigend antwoord negatieve gevolgen zou kunnen hebben voor de werknemer. Het is daarom wel belangrijk het beleid op dit punt van te voren bekend te maken.
Bron: AWVN, Marco Veenstra, adviseur juridische zaken
Reizen naar code oranje land is druppel – ontslag op staande voet
