Het huidige hoge niveau van de loonafspraken is volgens AWVN reden tot zorg. Veel bedrijven kunnen hun stijgende kosten niet doorberekenen. De huidige percentages zullen veel bedrijven dwingen kostenbesparende maatregelen te treffen om concurrerend te blijven. AWVN roept de vakbonden op een nieuwe balans te zoeken in de cao-onderhandelingen en daarbij ook langetermijneffecten mee te wegen.
38 cao-akkoorden in mei
In mei werden 38 cao-akkoorden afgesloten voor 170.000 werknemers. Dat zijn normale aantallen. In totaal zijn in 2023 204 nieuwe cao’s afgesloten. Die cao’s gelden voor 1,7 mln. werknemers. In de rest van dit jaar lopen 214 cao’s af voor 1,2 mln. werknemers. De gemiddelde loonafspraak in 2023 is nu 7,3 procent.
Te verwachten loonsverhogingen
Het AWVN-looncijfer geeft aan wat werknemers die onder de betreffende cao’s vallen in de komende 12 maanden aan loonsverhogingen kunnen verwachten. De periodieke cao-cijfers van het CBS kijken terug op de realisatie van de gemaakte cao-afspraken.
Kerncijfers
- Loonafspraken mei gemiddeld: 8,2 procent
- Loonafspraken kalenderjaar 2023 gemiddeld: 7,3 procent
- Loonafspraken kalenderjaar 2022 gemiddeld: 3,8 procent
- Loonafspraken kalenderjaar 2021 gemiddeld: 2,1 procent
- Laagste maandgemiddelde afgelopen jaren: 1,7 procent in november 2020
- Aantal nieuwe cao-akkoorden in mei 2023: 38
- Gemiddeld aantal nieuwe cao-akkoorden in maand mei: 39
- Aantal aflopende cao’s in 2023: 418 voor 2,9 mln. werknemers
- Aantal vernieuwde cao’s die in 2023 ingaan: 204 voor 1,7 mln. werknemers
- Aantal openstaande cao’s op dit moment (expiratie in 2023): 214 voor 1,2 mln. werknemers
- Aantal openstaande cao’s op dit moment (expiratie in 2022): 40 voor 9.000 werknemers
Loon-prijsspiraal door hoge loonstijgingen
De vanaf begin 2021 oplopende trend in de hoogte van loonafspraken is in mei verder doorgetrokken. Het niveau van de afspraken is historisch hoog en sinds de jaren zeventig niet voorgekomen. Het onderliggende patroon in de onderhandelingen volgt wel een normaal patroon: na gunstige economische berichten volgen, met een vertraging van een jaar of meer, stijgende loonafspraken.
De huidige gemiddelde niveaus van de loonafspraken zijn aanleiding voor zorg onder economen. Zo waarschuwde De Nederlandsche Bank al een aantal malen voor een loon-prijsspiraal als gevolg van te hoge loonstijgingen.
Die zorg wordt volgens AWVN versterkt door de huidige dynamiek in de onderhandelingen, die zich kenmerkt door relatief veel arbeidsonrust en verharde verhoudingen tussen werkgevers en vakbonden.
