Excel-expert Debby Kettler geeft aan hoe Excel in de salarisadministratie wordt ingezet en hoe AI de manier van werken en leren verandert. Haar kernboodschap: AI kan uitvoerend werk versnellen, maar als gebruiker moet je zelf bepalen wat de gewenste uitkomst is en voldoende kennis hebben om het resultaat te beoordelen. Tijdens een cursus kan een docent daarbij vakgerichte uitleg en praktische begeleiding bieden.
Debby Kettler is eigenaar van Jouw Excel Coach en enthousiast Excel-docent bij Salaris Vanmorgen. Debby ziet Excel als een praktische schakel tussen verschillende systemen die nog veel wordt gebruikt in de salarisadministratie. AI neemt steeds meer uitvoerend werk in Excel over, maar vakinhoudelijke kennis blijft essentieel, vooral in de salarisadministratie, omdat jij als salarisprofessional bepaalt welke uitkomst inhoudelijk juist en relevant is.
Praktische Excel-toepassingen: de schakel tussen systemen
Volgens Debby wordt Excel nog veel gebruikt om gegevens uit verschillende systemen te halen, te bewerken, te combineren en vervolgens weer te importeren. Zij noemt onder meer gegevens uit een tijdregistratiesysteem die geschikt moeten worden gemaakt voor een salarissysteem, en salarisgegevens die worden verwerkt in een financieel systeem voor de journalisering. Excel vervult daarmee een praktische tussenfunctie wanneer de aangeleverde gegevens niet direct aansluiten op het volgende systeem.
Debby vat dit als volgt samen: “Het is een soort communicatiemiddel tussen verschillende systemen.”
Daarbij speelt de bruikbaarheid van de gegevens een belangrijke rol: “Veel systemen leveren nog niet de output zoals je het graag zou willen hebben.”
Salarisadministrateurs moeten in elk geval over een basisvaardigheid in Excel beschikken, vindt Debby. Die basis kan in de toekomst compacter of anders worden ingericht, maar je moet nog steeds begrijpen wat er gebeurt, welke gegevens worden verwerkt en hoe een resultaat moet worden gecontroleerd.
AI binnen Excel is volgens Debby een “match made in heaven”. Een belangrijk voordeel is volgens Debby de controleerbaarheid. Wanneer een formule niet werkt, geeft Excel vaak direct een foutmelding. Daardoor kan de gebruiker relatief snel nagaan of de gegenereerde oplossing klopt. Debby vindt de combinatie van Excel en AI daarom bijzonder bruikbaar, omdat het resultaat direct in de spreadsheet kan worden getest.
Hoewel AI veel werk uit handen neemt, moet je nog steeds begrijpen wat je doet, zo benadrukt Debby. Voor salarisadministrateurs blijft dat extra belangrijk, omdat berekeningen en wat vakinhoudelijk juist is niet blind aan AI kunnen worden overgelaten.
Debby geeft aan dat je eerst moet kunnen visualiseren of formuleren wat er moet komen; pas daarna kan je AI vragen om het resultaat met formules of code te maken. AI neemt daarmee vooral de uitvoering over, niet de verantwoordelijkheid voor het bepalen van het doel.
AI: sneller uitvoeren, zelf blijven nadenken
Debby ziet de toegevoegde waarde van AI vooral in het sneller laten uitvoeren van werkzaamheden, zoals het maken van formules, code en overzichten. De rol van de gebruiker verschuift daarbij naar het bepalen van de gewenste uitkomst, het stellen van de juiste vraag en het controleren van het resultaat. Volgens haar blijft basiskennis nodig: wie niet begrijpt wat er gebeurt, kan ook moeilijk beoordelen of de uitkomst klopt.
Het uitgangspunt verandert volgens Debby niet: “Wat wil je zien, wat wil je doen, wat ga je maken?”
Over de mogelijke tijdwinst zegt zij: “Het kan je tijd besparen, maar dan moet je wel goed weten wat je moet vragen en wat je aan het doen bent.”
AI is volgens Debby niet alleen een uitvoerend hulpmiddel, maar ook een middel om uitleg en documentatie te krijgen. Zo vraagt Debby bijvoorbeeld altijd in een chatbericht: leg mij stap voor stap uit wat je doet. En als je Copilot in Excel gebruikt, dan is haar tip voor een prompt: “Maak een handleiding in een apart tabblad.”
Debby benadrukt ook dat AI nog grenzen heeft en dat organisaties verschillend omgaan met het gebruik ervan, onder meer vanwege gevoelige gegevens. Zij waarschuwt dat medewerkers die geen goedgekeurde AI-toepassing mogen gebruiken, soms gebruikmaken van een privéchat. Hiermee kan juist het risico ontstaan dat gevoelige gegevens buiten de gecontroleerde bedrijfsomgeving worden verwerkt.
Organisaties waar AI wel mag worden ingezet, kunnen volgens Debby een voorsprong krijgen op organisaties waar dit niet is toegestaan. Haar verwachtingen over de toekomst van Excel en de toepassing van AI blijven echter voorzichtig: zij ziet veranderingen, maar kan niet voorspellen hoe snel die zullen gaan.
Docent, vakgerichte toepassing, tips en maatwerk
De meerwaarde van een docent bij een Excel-training zit volgens Debby vooral in de vertaling naar het werk van de cursist. Niet alle mogelijkheden van Excel zijn voor een salarisprofessional even relevant. Een vakgerichte training maakt een selectie en laat zien hoe toepassingen aansluiten op herkenbare werkzaamheden en vragen uit de salarisadministratie.
Voor de basiscursus vindt Debby het niet vanzelfsprekend om AI meteen centraal te stellen. Copilot geeft niet automatisch alle praktische tips en sneltoetsen die ervaren Excel-gebruikers kennen, zoals manieren om sneller door tabbladen of gegevens te navigeren.
Over de aansluiting op de praktijk zegt zij: “Het Excel-pakket is zo ontzettend groot maar de cursussen die ik geef en de toepassingen die wij doen zijn echt gespecificeerd op het vakgebied salarisadministratie.”
Daarnaast noemt Debby praktische tips en handelingen die cursisten niet vanzelf aan AI vragen. Bij de basiscursus vindt zij het belangrijk dat deelnemers eerst leren omgaan met Excel zelf. In de specialisatie is AI al opgenomen; daar kunnen deelnemers leren hoe zij hun werk met AI eenvoudiger maken, zonder het begrip van de onderliggende bewerkingen los te laten.
Incompanytrainingen bieden volgens haar een extra mogelijkheid om de uitleg direct op de werksituatie af te stemmen. Deelnemers oefenen dan met hun eigen bestanden en binnen hun eigen omgeving:
Debby concludeert dat Excel-kennis, AI en een docent elkaar aanvullen. Excel helpt gegevens praktisch bruikbaar te maken, AI kan tijd besparen bij de uitvoering en als docent help je gebruikers de mogelijkheden naar hun eigen vakgebied, in dit geval salarisadministratie, te vertalen. Zelf weten wat het resultaat moet zijn en dat vervolgens kunnen beoordelen blijven van belang.
De recente Microsoft-storing waardoor ook Copilot eruit lag, laat nog maar weer eens goed zien dat als je de basis niet beheerst, je dus ook niet meer kunt werken als je niet weet wat je aan het doen bent en het werk niet hebt gedocumenteerd, geeft Debby tot slot aan.
Bekijk het overzicht van alle Excel-cursussen voor HR en salarisadministrateurs


