• Nieuws
  • Blogs
  • Opleidingen
  • Incompany
  • Summercourses
  • Excel cursussen
  • Partners
  • Vacatures
    • Kantoren
  • Salarisdag
  • Dossiers
  • Over ons
  • Adverteren
  • Contact
  • Vrienden
  • Nationale Salarisdag
  • Nieuwsbrief
  • LinkedIn
  • Mail
  • Instagram
  • Spring naar de hoofdnavigatie
  • Door naar de hoofd inhoud
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst
  • Over ons
  • Adverteren
  • Contact
  • Vrienden
  • Nationale Salarisdag
  • Nieuwsbrief
Salaris Vanmorgen

  • Nieuws
  • Blogs
  • Opleidingen
  • Incompany
  • Summercourses
  • Excel cursussen
  • Partners
  • Vacatures
    • Kantoren
  • Salarisdag
  • Dossiers
Home » Verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen: hoofdpijndossier voor veel ondernemingen

Verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen: hoofdpijndossier voor veel ondernemingen

Blogs

Deelname aan een bedrijfstakpensioenfonds (Bpf) kan voor een hele sector verplicht worden gesteld. Ondernemingen hebben hier geen keuze in. Hoe voorkom je hoofdpijn?

1 oktober 2026 door Gommer Advocaten

In een economie waarin ondernemingen steeds flexibeler worden en steeds vaker een combinatie van activiteiten exploiteren is een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds (Bpf) vaak een hoofdpijndossier. Ondernemers realiseren zich niet welke verplichtingen hieruit voortvloeien. Dit terwijl in Nederland voor het merendeel van de sectoren een verplicht gesteld Bpf geldt.

De juridische basis hiervoor ligt in de Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000. Op grond van deze wet kan, door middel van een verplichtstellingsbesluit, deelname aan een Bpf verplicht worden gesteld voor een hele sector. Dit geldt voor ongeveer 80% van de Nederlandse ondernemingen. De onderneming en de in dienst zijnde werknemers hebben hier geen keuzevrijheid. Dit levert regelmatig voer voor discussie en dus hoofdpijn op.

Werkingssfeer

Een van de meest voorkomende discussies is de uitleg van de werkingssfeer van een verplicht Bpf. De werkingssfeer is de juridische beschrijving die bepaalt welke ondernemingen verplicht moeten aansluiten bij het Bpf. Dat lijkt in eerste instantie duidelijk, maar dat is het in de praktijk vaak niet.

Helaas is het in veel gevallen namelijk niet zo zwart-wit. Het gaat er niet om wat er in de statuten staat omschreven, op de website is opgenomen, of als SBI-code in de Kamer van Koophandel is geregistreerd, maar om de feitelijke werkzaamheden van de onderneming.

  • Wat doet de onderneming?
  • Welke functies worden daarvoor uitgevoerd?
  • Welke omzet wordt waarmee behaald?
  • Wat zijn de loonkosten per activiteit?

Per Bpf hangt de vraag of een onderneming onder de werkingssfeer valt, af van dit soort vragen. Het ene Bpf kijkt naar omzet, het andere Bpf naar loonkosten en weer een derde naar functies (in de praktijk, dan wel in de arbeidsovereenkomst).

Meerdere activiteiten zorgen voor discussie

Waar ondernemingen vroeger vaak slechts één activiteit verrichtten, komt het tegenwoordig steeds vaker voor dat meerdere activiteiten worden gecombineerd in een onderneming. Denk aan een groothandel in bedrijfskleding die ook logo’s bedrukt, een groothandel die invloed heeft op de vormgeving van de kleding, of een IT-bedrijf dat zowel software ontwikkelt als personeel detacheert. Welk Bpf is dan van toepassing?

Hoofdzakelijkheidscriterium

In veel gevallen hanteren bedrijfstakpensioenfondsen het zogenoemde hoofdzakelijkheidscriterium: de activiteit die het grootste deel van bijv. de loonsom of omzet vertegenwoordigt, bepaalt of een onderneming onder de werkingssfeer valt. Dit biedt houvast, maar niet alle fondsen passen hetzelfde criterium toe.

Ook zijn er pensioenfondsen die geen hoofdzakelijkheidscriterium hanteren. Daardoor kan het voorkomen dat een onderneming onder meerdere werkingssferen valt. Meerdere pensioenfondsen stellen zich dan op het standpunt dat de onderneming verplicht moet aansluiten. Hoewel het in principe aan de pensioenfondsen is om dit onderling af te stemmen, wordt de onderneming hier vaak tussen gezet. Ondernemers kunnen daardoor in een lastige en onzekere positie terecht komen, zowel op het punt van verplichtingen als financiële risico’s.

Voorkomen is beter dan genezen

Een verkeerde inschatting, onwetendheid of simpelweg stil blijven zitten kan al grote financiële gevolgen hebben. Een onderneming is namelijk verplicht te onderzoeken of mogelijk sprake is van een verplichte aansluiting bij een Bpf. Doet een onderneming dit niet en krijgt de Bpf de onderneming in het vizier, dan kan dit vergaande financiële gevolgen hebben.

Een Bpf kan namelijk een aansluiting met terugwerkende kracht realiseren en de bijbehorende premies vorderen, inclusief rente. Het is om die reden van groot belang om bij de start, maar ook periodiek of bij een tussentijdse wijziging van activiteiten kritisch te laten toetsen of de onderneming onder een werkingssfeer van een Bpf valt.

Vrijstellingen

Zoals vaak in het recht, kent de hoofdregel van verplichte aansluiting als de onderneming onder de werkingssfeer valt, een paar uitzonderingen. Deze uitzondering is het verkrijgen van een vrijstelling. De onderneming valt in die situatie onder de werkingssfeer, maar wordt vrijgesteld van deelname aan het Bpf.

Deze vrijstellingen zijn geregeld in het Vrijstellings- en boetebesluit Wet Bpf 2000 (Vrijstellingsbesluit) en zijn limitatief opgesomd. In totaal zijn er zes vrijstellingsgronden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen verplichte en vrijwillige vrijstellingen.

Bij een verplichte vrijstellingsgrond is het betreffende Bpf gehouden om vrijstelling te verlenen als voldaan wordt aan de wettelijke vereisten voor de vrijstelling.

Bij een vrijwillige vrijstelling bepaalt het betreffende Bpf zelf of vrijstelling wordt verleend.

Zes vrijstellingsgronden

De zes vrijstellingsgronden zijn de volgende:

  1. bestaande pensioenregeling;
  2. groepsvrijstelling;
  3. cao-vrijstelling;
  4. netto pensioenregeling;
  5. beleggingsperformancevrijstelling;
  6. overige gronden.

Alleen de laatste grond is een vrijwillige vorm, de overige zijn verplichte gronden. Elk van deze vrijstellingsgronden heeft eigen nadere voorwaarden waaraan voldaan moet worden. Zo geldt voor de bestaande pensioenregeling niet alleen dat de onderneming een eigen pensioenregeling moet hebben, maar ook een tijdigheidsvereiste en het vereiste dat de regeling gelijkwaardig moet zijn aan die van het Bpf.

De vrijwillige grond wordt in de praktijk met name gebruikt voor een zogenoemde afwikkel- of afloopvrijstelling. Op die manier kan een soepelere overgang van de eigen pensioenregeling naar de regeling van het Bpf gerealiseerd worden.

Aansluiting met terugwerkende kracht

Zoals al aangegeven, kan een verplichte aansluiting met terugwerkende kracht ontstaan. Immers, een onderneming kan al eerder onder de werkingssfeer vallen, zonder dat sprake is van een aansluiting bij het Bpf. In de meeste gevallen ontstaat dan ook een premieplicht met terugwerkende kracht. Hierbij spelen verjaringstermijnen en de mogelijkheid van rechtsverwerking een belangrijke rol.

Verjaring

Als vaststaat dat de onderneming onder de verplichtstelling valt, kan een Bpf pensioenpremies met terugwerkende kracht vorderen. Dit kan teruggaan tot in principe het moment dat de onderneming onder de werkingssfeer valt.

In het zogenoemde ‘Booking-arrest‘ heeft de Hoge Raad geoordeeld dat op dergelijke pensioenvorderingen de verjaring wordt gesteld op vijf jaar op grond van artikel 3:308 BW.

De verjaringstermijn begint te lopen op de dag ná de opeisbaarheid van de premie volgens het uitvoeringsreglement van het Bpf (dus vanaf het moment dat de onderneming aangesloten had moeten zijn en niet pas vanaf het moment dat het fonds ontdekt dat de onderneming verplicht aangesloten had moeten zijn). Mogelijk onrechtmatig handelen door de onderneming of mogelijk onaanvaardbaarheid door redelijkheid en billijkheid in specifieke gevallen.

Rechtsverwerking

Naast verjaring kan ook rechtsverwerking belangrijk en verstrekkend verweer zijn.

Rechtsverwerking houdt in dat een schuldeiser zijn recht verliest, omdat het naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onverenigbaar is om nog een beroep te doen op dat recht. Van rechtsverwerking is sprake als één van de volgende situaties zich voordoet:

  1. De schuldeiser heeft bij de schuldenaar het gerechtvaardigd vertrouwen gewekt dat hij zijn vorderingsrecht niet meer zal uitoefenen.
  2. Het zou voor de schuldenaar onredelijk nadelig of bezwarend zijn als de schuldeiser alsnog een beroep doet op zijn recht.

Belangrijk is wel dat het alleen verstrijken van tijd, oftewel het “lang stilzitten” van in dit geval het Bpf op zichzelf niet voldoende is om rechtsverwerking aan te nemen. Er moeten concrete omstandigheden zijn die het beroep van het Bpf onverenigbaar maken met de redelijkheid en billijkheid.

Bestuurdersaansprakelijkheid

Als de onderneming de aan een Bpf af te dragen premie niet betaalt, vraagt dit ook de nodige alertheid, zowel van de onderneming als de bestuurder van de onderneming. Een Bpf heeft namelijk een aantal wettelijke bevoegdheden bij het niet voldoen van pensioenpremies.

Dwangbevel

Zo kan een Bpf overgaan tot het laten uitbrengen van een dwangbevel op grond van artikel 21 Wet Bpf 2000. Dit is een laatste (door de deurwaarder) aangekondigde aanmaning. Blijft dan betaling achterwege, dan kan het Bpf zonder verdere procedure overgaan tot het (laten) executeren van de openstaande nota. Om dat te voorkomen (en om de aansluitverplichting ter discussie te stellen) moet binnen 30 dagen een zogenoemde verzetdagvaarding uitgebracht worden.

Als dus een dwangbevel van het Bpf wordt ontvangen, is het dus zaak om onmiddellijk te handelen.

Bestuurdersaansprakelijkheid

Een ander machtsmiddel van een Bpf is het aansprakelijk stellen van een (voormalig) bestuurder van de onderneming waarvan de nota’s onbetaald zijn gebleven. Volgens artikel 23 lid 1 Wet Bpf 2000 is hoofdelijk aansprakelijk voor de bijdragen ter zake van de deelneming aan een Bpf ieder van de bestuurders.

Deze aansprakelijkheid kan worden doorbroken als tijdig in contact wordt getreden met het Bpf (artikel 23 lid 2 en 3 Wet Bpf 2000). Hierin is het volgende geregeld:

Wanneer blijkt dat er niet voldoende financiële middelen zijn om de pensioenpremie (ineens) af te dragen, moet daarvan onverwijld mededeling aan het Bpf worden gedaan. Elke bestuurder kan zo’n melding doen.

Schriftelijke melding betalingsonmacht

Wil die melding vervolgens rechtsgeldig zijn, dan moet deze schriftelijk worden gedaan, uiterlijk binnen veertien dagen nadat de premies betaald hadden moeten zijn (betaaldatum nota). Bovendien moet dan inzicht worden gegeven in de omstandigheden die hebben geleid tot de betalingsonmacht.

En als het Bpf dit verlangt is de onderneming verplicht nadere informatie daarover te verstrekken. Een dergelijke mededeling kan worden gedaan met een standaardformulier van de Belastingdienst.

Als het Bpf op een andere manier op de hoogte is geraakt van de financiële problemen, kan dit ook volstaan. Een betalingsregeling overeenkomen kwalificeert echter niet als een melding.

Tot slot is het niet nodig om voor elke nieuwe nota opnieuw een melding te doen.

Hoofdelijk aansprakelijk

Een en ander is van belang vanwege het feit dat als, zoals gezegd, er géén (juiste en tijdige) melding van betalingsonmacht wordt gedaan, de bestuurder op grond van artikel 23 Wet Bpf 2000 lid 1 hoofdelijk aansprakelijk is voor het niet afdragen van de premie. Omdat dan op voorhand het vermoeden bestaat dat de niet-betaling aan hem is te wijten. De bestuurder die echter aannemelijk maakt dat het niet aan hem te wijten is dat niet aan de mededelingsplicht is voldaan, mag dit vermoeden van verwijtbaarheid proberen te weerleggen.

Maar ook als wél sprake is van een rechtsgeldige melding van betalingsonmacht, en als het Bpf vervolgens aannemelijk kan maken dat het niet betalen van de bijdragen het gevolg is van kennelijk onbehoorlijk bestuur (in de periode van drie jaar voorafgaande aan de mededeling), is de bestuurder aansprakelijk voor het niet afdragen van de premie. Dit is echter een lastige bewijsopdracht voor het Bpf.

Actief handelen levert minder hoofdpijn op

Ondernemingen doen er verstandig aan om tijdig en periodiek een werkingssfeeronderzoek uit te (laten) voeren. Dit geldt uiteraard ook bij een fusie of overname. Als sprake is van – of zelfs maar een vermoeden bestaat van – een verplichtstelling, zijn tijdige aanmelding bij het Bpf en betaling van de pensioenpremies óf snelle actie bij problemen essentieel. Zodra er betalingsproblemen ontstaan, is het belangrijk om richting het Bpf tijdig en volledig te communiceren en een melding van betalingsonmacht te doen. Dit kan én de onderneming én de bestuurder veel ellende en hoofdpijn schelen.

mr. Linda Evers MPLA CIL, associate partner bij Gommer Advocaten en gespecialiseerd in Pensioen- en Verzekeringsrecht.

Categorie: Blogs Tags: aansprakelijkheid, betalingsonmacht, pensioenfonds

Tags: aansprakelijkheid, betalingsonmacht, pensioenfonds

Volg een van onze opleidingen

Masterclass cao, pensioen en (onderzoek)werkingssfeer

  • 8 december 2026
  • MOCuitgevers Deventer
  • Frank Troost
  • v.a. 4 PE-punten

Online cursus Verplichtstelling pensioenfondsen: risico’s en regie

  • 8 maart 2027
  • Online
  • Ron Mulder
  • v.a. 2 PE-punten

Online cursus Verplichte toepassing cao en pensioen

  • 9 maart 2027
  • Online
  • Frank Troost
  • v.a. 2 PE-punten

Gerelateerde artikelen

18 november 2026

Bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering en vrijwaring door werkgever: loon voor bestuurder?

29 oktober 2026

Sterke financiële basis ABP en PME voor overgang naar nieuwe pensioenregeling

28 oktober 2026

Pensioenaangifte bij ABP doen vanaf 1 januari 2027: wat wijzigt er?

23 september 2026

Minister Vijlbrief vraagt advies over compensatie pensioen bij baanwissel

Hoofdsponsor

Ondernemers kennen de theorie van loontransparantie, maar worstelen met praktijk

Kennispartner

AI in HR en salaris: van handige prompt naar twee uur tijdwinst per dag

Partners

WeFact, Yuki, Nmbrs en Visionplanner samen verder als Nmbrs
Je helpt klanten met hun administratie — maar hoe zit het met die van jouzelf?
Hoe behoud je financiële talenten in een krappe arbeidsmarkt?
De veestapel groeit sneller dan mijn tuinhuis
Grip op uren per dienst: 7 veelgemaakte fouten in projectadministratie
Financiële coaching voor werknemers: wat gebeurt er tijdens zo’n traject?
De impact van AI op de salarisadministratie: hoe bereid jij je voor?
Werknemers tevreden met thuiswerkregeling maar naleving blijft uitdaging
Pensioenplanning voor ondernemers: wat is er mogelijk?
Het stoffige imago van de salarisadministrateur klopt allang niet meer 
Mantelzorg belangrijkste verzuimtrend voor 2027, stel beleid voor werknemers op

Meest gelezen berichten

  • Personeelskorting afgeschaft per 1 januari 2027, onderbrengen in vrije ruimte 25.8k weergaven
  • UWV gaat compensatie transitievergoeding voor bepaalde werknemers anders berekenen 8.8k weergaven
  • Pakket Belastingplan 2027 aangenomen door Tweede Kamer 1.8k weergaven
  • Herstel youngtimerregeling in zicht na aanname Belastingplan 2027 in Tweede Kamer 1.1k weergaven
  • Chocoladereep voor werknemers en zzp’ers: wat is juiste fiscale behandeling? 700 weergaven

Peiling

Poll impact wijzigingen

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
    Welke wijziging heeft meeste impact? Stem nu.
  • Welke op stapel staande wijziging heeft volgens jou de meeste impact op de salarisadministratie? Stem nu.

NIRPA

Opleidingen

20
nov
Online training Power Pivot (SUPER Draaitabel)
MOCuitgevers
23
nov
Professioneel Adviseren voor Salarisadministrateurs (NIRPA PE)
Markus Verbeek Praehep
23
nov
Online cursus Nog meer bedingen in de arbeidsovereenkomst
MOCuitgevers
24
nov
Online Excel training voor de salarisadministrateur (specialisatie en AI)
MOCuitgevers
26
nov
HR voor Salarisadministrateurs (NIRPA PE)
Markus Verbeek Praehep
26
nov
Online Excel en AI training voor de salarisadministrateur
MOCuitgevers
26
nov
Cursus Impact en invloed van AI op de salarisverwerking (basis)
MOCuitgevers
30
nov
Training Salarisadministratie
Markus Verbeek Praehep
01
dec
Training Focus houden door je aandacht te richten op wat belangrijk is & Kiezen wat bij je past, loslaten wat je niet verder helpt
MOCuitgevers
01
dec
Training Kiezen wat bij je past, loslaten wat je niet verder helpt
MOCuitgevers
01
dec
Training Focus houden door je aandacht te richten op wat belangrijk is
MOCuitgevers
01
dec
Online cursus Bedingen in de arbeidsovereenkomst
MOCuitgevers
01
dec
Cursus DGA verlonen
MOCuitgevers
08
dec
Online cursus Loontransparantie
MOCuitgevers
08
dec
Masterclass cao, pensioen en (onderzoek)werkingssfeer
MOCuitgevers
12
jan
Online Opleiding Praktijkdiploma Loonadministratie (PDL)
MOCuitgevers
25
jan
Online Vakopleiding Payroll Services (VPS)
MOCuitgevers
02
feb
Cursus Update loonheffingen en arbeidsrecht
MOCuitgevers
04
feb
Online cursus Wwft voor salarisadministrateurs (inclusief praktijkmodellen)
MOCuitgevers
09
feb
Cursus Zzp’er, de Wet DBA en schijnzelfstandigheid
MOCuitgevers
16
feb
Cursus Auto, fiets en OV in de salarisadministratie
MOCuitgevers
02
mrt
Excel training voor de salarisadministrateur (basis)
MOCuitgevers
03
mrt
Online cursus Internationaal thuiswerken en vaste inrichting na 2025 OESO modelverdrag update
MOCuitgevers
04
mrt
Cursus Inkomstenbelasting voor de salarisadministrateur
MOCuitgevers
08
mrt
Online cursus Verplichtstelling pensioenfondsen: risico’s en regie
MOCuitgevers
09
mrt
Online cursus Verplichte toepassing cao en pensioen
MOCuitgevers
11
mrt
Cursus Copilot in Office (basis)
MOCuitgevers
11
mrt
Cursus Internationaal/grensoverschrijdend werken
MOCuitgevers
16
mrt
Online Excel training voor de salarisadministrateur (verdieping)
MOCuitgevers
16
mrt
Tweedaagse online Excel training voor de salarisadministrateur (verdieping, specialisatie en AI)
MOCuitgevers
18
mrt
Cursus Overgang van Wwft naar AMLR en AI
MOCuitgevers
18
mrt
Cursus WAZO – verlofvormen
MOCuitgevers
30
mrt
Cursus Wet meer zekerheid voor flexwerkers (inclusief e-learning flexibele arbeidsrelaties)
MOCuitgevers
01
apr
Cursus Van salarisadministrateur naar beloningsadviseur (van theorie naar praktijk)
MOCuitgevers
05
apr
Pensioen voor de salarisprofessional: ontdek welke verdieping bij jou past
MOCuitgevers
07
apr
Cursus Cafetariaregelingen/uitruilen arbeidsvoorwaarden
MOCuitgevers
08
apr
Online cursus Werkkostenregeling
MOCuitgevers
13
apr
Online training Power Query voor HR en salarisadministrateurs
MOCuitgevers
10
mei
Online cursus Personeel en AVG/privacy
MOCuitgevers
12
mei
Online cursus Regeling vervroegde uittreding/zwaar werk en Wet bedrag ineens
MOCuitgevers
13
mei
Cursus Van salarisadministrateur naar beloningsadviseur (verdieping)
MOCuitgevers
18
mei
Online cursus omtrent pensioenactualiteiten
MOCuitgevers
20
mei
Cursus Copilot in Office (gevorderden)
MOCuitgevers
08
jun
Cursus actualiteiten AMLR (regelgeving, impact en praktijk)
MOCuitgevers
10
jun
Cursus Werkkostenregeling
MOCuitgevers
07
sep
Cursus Samenwerken financiële- en salarisadministratie
MOCuitgevers
30
sep
Cursus Samen sterk: efficiënte samenwerking tussen HR en salarisadministratie
MOCuitgevers
05
okt
Online cursus Copilot in Office (basis)
MOCuitgevers
30
nov
Online cursus Copilot in Office (gevorderden)
MOCuitgevers

Vacatures

Jurist arbeidsrecht
Scab
Junior medewerker loonadministratie (starter)
PIA Group
Salarisadministrateur | Detachering
a•s WORKS
Salarisadministrateur – Woudenberg
Vallei Accountants
Salarisprofessional AFAS
Scab
Salarisadministrateur (20–28 uur per week)
Vakadi
Salarisadministrateur , Meester & Kuiper – Hilversum
PIA Group
Salarisadministrateur – Amersfoort
aaff
Salarisadministrateur
Finnerz
(Senior) HR adviseur
Scab
Salarisadministrateur | P1
a•s WORKS
Salarisadministrateur | Akorda Zwolle (onderdeel van a•s WORKS)
a.s WORKS
Senior Payroll Officer
Forvis Mazars
Senior Salarisadministrateur | HAN University of Applied Sciences
a.s WORKS
HR/Payroll medewerker | SARO
a.s. WORKS
Zelfstandig Administrateur Elysee
PIA Group
Payroll specialist
Meijers makelaars in assurantiën
HR Officer
PIA Group
Financieel administratief medewerker – Zwolle
PIA Group

Vriend van Salaris Vanmorgen

abonneer nieuwsbrief FV

Salaris Vanmorgen (SV) is het platform voor salarisadministrateurs met nieuws en verdieping op het gebied van salarisadministratie.

Salaris Vanmorgen is een uitgave van MOCuitgevers.

 

Categorie

  • Nieuws
  • Blogs
  • Opleidingen
  • Incompany
  • Summercourses
  • Excel cursussen
  • Partners
  • Vacatures
    • Kantoren
  • Salarisdag
  • Dossiers

Info

  • Over ons
  • Adverteren
  • Contact
  • Algemene voorwaarden MOCuitgevers Vanmorgen
  • Annuleringsvoorwaarden
  • Privacybeleid
  • LinkedIn
  • Mail
  • Instagram
logo FV