Het aantal uitzendwerknemers per jaar is tussen 2006 en 2018 gegroeid van 800 duizend tot bijna
1,2 miljoen. Dat is inclusief payrollmedewerkers en tijdelijke arbeidsmigranten. Uitzendwerknemers
blijven steeds langer als uitzendkracht werken en werken daarnaast steeds meer uren per
week. De omvang van uitzendwerk in aantal uren is daarom tussen 2006 en 2018 bijna verdubbeld.
Tijdelijk werk
Het vervullen van een tijdelijke vraag naar arbeid (piek) en het vervangen van zieke werknemers
(ziek) zijn nog steeds belangrijke motieven voor het inhuren van uitzendwerknemers.
Ook verricht een derde van alle uitzendwerknemers werkzaamheden die alleen tijdelijk plaatsvinden. Het merendeel voert structurele werkzaamheden uit die in vier van de vijf gevallen ook door werknemers in loondienst bij het inlenende bedrijf worden gedaan.
Uurlonen
Uurlonen van uitzendwerknemers zijn in de loop van de tijd beter vergelijkbaar geworden met de
uurlonen van werknemers in tijdelijke loondienst die dezelfde werkzaamheden verrichten, maar
(beide) blijven nog achter op de uurlonen van werknemers in vaste loondienst die dezelfde werkzaamheden verrichten.
Zowel uitzendwerknemers als werknemers in loondienst vinden dat de lonen voor uitzendwerknemers minder gunstig zijn, net zoals pensioenen en andere arbeidsvoorwaarden, waaronder scholing en training.
Liever in loondienst
De tevredenheid met het werk ligt bij uitzendwerknemers significant lager dan bij werknemers met
andere contractvormen. Het grootste deel van de (uitzend)werknemers prefereert dan ook een baan
in loondienst boven een uitzendbaan. De belangrijkste redenen dat uitzendwerknemers voor uitzendwerk hebben gekozen zijn geld verdienen, omdat er geen vast werk beschikbaar was of omdat
men op zoek was naar tijdelijk werk.
Wettelijk kader
De positie van uitzendwerknemers is sinds 1998 door het wettelijk kader in formele zin versterkt. In eerste instantie door invoering van de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi) en de Wet flexibiliteit en zekerheid (Wfz). Later door aanscherping van de Waadi en invoering van de Wet werk en zekerheid (Wwz).
In de praktijk is de baanzekerheid afgenomen, onder meer door een gemiddeld langer verblijf in de uitzendrelatie. De werk- en inkomenszekerheid is toegenomen door gemiddeld meer uitzenduren per uitzendwerknemer en een grotere doorstroom naar ander werk.
Ook de meer gelijke arbeidsvoorwaarden met niet-uitzendwerknemers (onder meer via het
loonverhoudingsvoorschrift en scholing) heeft in de praktijk voor een sterkere positie van uitzendwerknemers geleid, al staat die positie wel onder druk door een stijging van alternatieve arbeidsvormen die niet onder de Waadi vallen.
Niet eenvoudig
De regels die van toepassing zijn op de uitzendwerknemer zijn niet eenvoudig. Dit komt onder
meer doordat in de wet allerlei uitzonderingen zijn gemaakt voor uitzendwerknemers en doordat in de ABU-cao weer is afgeweken van sommige wettelijke regels.
Inlenersbeloning
Een complicerende factor daarbij is dat uitzendkrachten soms ook kunnen vallen onder de werking van de cao van de inlener. Vooral ten aanzien van de geldende inlenersbeloning leveren samenlopende of botsende cao’s onduidelijkheden op. Het systeem is ingewikkeld en dat leidt tot juridische geschillen. Dat komt de rechtspositie van uitzendkrachten niet ten goede.
Afdracht loon aan werkgever
Ten aanzien van arbeidsvoorwaarden is er bij minder dan 10 procent van de uitzendwerknemers
vaker sprake geweest van een te late loonbetaling. Een groter probleem vormt de afdracht van het
loon aan de werkgever.
Een vijfde van alle uitzendwerknemers geeft aan dat zo’n afdracht wel eens plaatsvindt, in de meeste gevallen voor huisvesting en daarnaast ook voor de kosten van vervoer.
Vergelijkbaar loon
Iets meer dan de helft weet dat een uitzendwerknemer een vergelijkbaar loon moet krijgen voor
vergelijkbare werkzaamheden door een werknemer in loondienst bij het bedrijf waar de uitzendwerkzaamheden worden verricht.
Overname werk
Dat het werk als uitzendwerknemer niet mag worden beëindigd door overname van het werk door een andere uitzendwerknemer is bekend bij 42 procent van de uitzendwerknemers. Hoe beter uitzendwerknemers op de hoogte zijn van hun rechten, hoe eerder zij actie ondernemen bij oneigenlijk gebruik van het uitzendregime.
De positie van uitzendwerknemers
