Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) doet breed onderzoek naar cao’s in Nederland. Het gaat hierbij om bedrijfstakcao’s met 7.500 of meer werknemers en ondernemingscao’s met 1.600 of meer werknemers. Een cao treedt pas formeel in werking nadat de cao bij het ministerie van SZW is aangemeld.
147 onderzoekcao’s en 100 principeakkoorden
Het gaat in de rapportage Cao-afspraken 2025 om 147 onderzoekcao’s waar op de peildatum 13 januari 2025 in totaal 5,4 miljoen werknemers onder vallen. In totaal zijn op die peildatum 666 cao’s aangemeld, waaronder 6,1 miljoen werknemers vallen (cao-werknemers). Dit betekent dat SZW ruim één op de vijf aangemelde cao’s onderzoekt (22%). Daarmee is een beeld te schetsen voor 87% van alle werknemers in Nederland die onder een cao vallen.
Voor de aanmelding van een nieuwe cao bij SZW sluiten de sociale partners eerst een principeakkoord af. Van de 147 onderzochte onderzoekcao’s zijn er voor 100 een principeakkoord afgesloten (peildatum 1 maart 2025). Deze principeakkoorden zijn van toepassing op 60% van de werknemers onder de 147 onderzoekcao’s.
De gemiddelde cao-loonstijging voor 2024 is 6,8%. In 2025 daalt de gemiddelde cao-loonstijging, voorlopig komt deze uit op 4,6%.
Eind 2024 ligt het gemiddelde niveau van het laagste cao-loon 3,4% procent boven het wettelijk minimumloon (Wml) voor werknemers van 21 jaar en ouder.
Nieuwe onderwerpen
Nieuwe onderwerpen in de cao’s zijn onder meer:
- overwerktarieven deeltijders (uitwerking van uitspraak van Europese Hof);
- reservisten (geopolitieke ontwikkelingen in en buiten Europa);
- kunstmatige intelligentie/AI;
- verwerking nieuwe wetgeving, zoals het minimumuurloon.
Trends in principeakkoorden
Veel besproken onderwerpen in de 100 onderzochte principeakkoorden betreffen:
- Stagevergoedingen (44 afspraken) en studieschuld aflossen (15 afspraken)
- Vakbonden (contributie, verlof, lidmaatschap; 40 afspraken)
- Klimaat (30 afspraken)
Sectorale afspraken over minimumtarieven voor zzp’ers kunnen zorgen voor een inkomen voor en bescherming van zzp’ers. In 13 cao’s staat een afspraak, richtlijnen over of onderzoek naar tarieven voor zzp’ers.
Loondoorbetaling bij ziekte
In de meeste cao’s is de loondoorbetaling bij ziekte gedurende twee jaar samen, hoger dan 170%. Hieraan is dan wel de voorwaarde verbonden dat sprake moet zijn van gedeeltelijke werkhervatting of actief meewerken aan re-integratie. Voor iets meer dan de helft van de werknemers bedraagt de loondoorbetaling in het eerste jaar 100%.
Arbeidsduur, vakantiedagen en feestdagen
De gemiddelde arbeidsduur van een voltijdwerknemer bedraagt, net als in 2024, 37,2 uur per week. In de cao van vier op de vijf cao-werknemers staat een afspraak over betaald verlof op 5 mei. Ruim 2,3 miljoen werknemers (43% van de werknemers die onder de onderzoekcao’s vallen) hebben elk jaar op 5 mei een vrije dag. Twee miljoen andere werknemers (37% van de werknemers die onder de onderzoekcao’s vallen) hebben in lustrumjaren (eens in de vijf jaar) vrij op 5 mei.
Krappe arbeidsmarkt en aantrekkelijk werkgeverschap
De arbeidsmarkt blijft krap. In bijvoorbeeld de zorg, het onderwijs, de bouw en de kinderopvang is het lastig om werknemers te vinden. Het is voor werkgevers dus extra belangrijk om zich te onderscheiden van andere werkgevers en werknemers aan te trekken en te behouden.
Welzijn
Bij welzijn spelen zowel fysieke als financiële, emotionele, sociale en carrièrefactoren een rol. Werkgevers kunnen bijvoorbeeld afspraken maken om de werkdruk te verlagen, om de financiële fitheid en vitaliteit van werknemers te verhogen, om de sociale veiligheid op de werkvloer te verhogen, en over onbereikbaarheid buiten werktijd.
Klimaatregelingen
In 29 principeakkoorden staan afspraken over klimaatregelingen, zoals verduurzaming van of groene arbeidsvoorwaarden.
Specifieke verlofvormen
In een aantal principeakkoorden is aandacht voor de volgende specifieke verlofvormen: mantelzorg(verlof), rouwverlof, overgangs- en menstruatieverlof, diversiteitsdagen en transitieverlof.
