Afspraken over (meer) duurzame inzetbaarheid kunnen bijdragen aan het aantrekken en behouden van werknemers en aan het voorkomen van uitval van werknemers. Werknemers kunnen zo gezond, gemotiveerd en productief werken tot hun pensioen.
Bij welzijn spelen zowel fysieke als financiële, emotionele, sociale en carrièrefactoren een rol. Werkgevers kunnen bijvoorbeeld afspraken maken om de werkdruk te verlagen, om de financiële fitheid en vitaliteit van werknemers te verhogen, om de sociale veiligheid op de werkvloer te verhogen, en over onbereikbaarheid buiten werktijd.
Werkdruk en werk-privébalans
Een te hoge werkdruk kan werkstress veroorzaken, wat vervolgens kan leiden tot demotivatie, ziekteverzuim en langdurig uitvallen door het krijgen van een burn-out.
In 34 principeakkoorden komt het belang van aandacht voor werkdruk (22) en/of werk-privébalans (18) naar voren.
In 10 principeakkoorden gaat het specifiek over meer regie over het rooster en werktijden en in twee principeakkoorden specifiek ook over het opnemen van vakantiedagen. In vijf principeakkoorden gaat het over de mogelijkheid om minder uren te werken en het verkorten van de werkweek.
Cao-partijen nemen uitkomsten en aanbevelingen uit het rapport van de Arbeidsinspectie en de sectorrapportage werkdruk serieus. Daarom besteden zij aandacht aan:
- Het roosteren van pauzes;
- De reële taakopdracht, in het bijzonder tot de taakomvang van docenten;
- Het organiseren van een werkdrukconferentie in het voorjaar 2025 waar HR- en Arbo medewerkers van universiteiten samen met Arbo-deskundigen van vakbonden en andere werkdrukexperts uit het veld ideeën en ervaringen uit kunnen wisselen over oorzaken en oplossingen voor werkdruk;
- Deze conferentie is tevens de aftrap voor een werkdrukcampagne die cao-partijen samen met SoFoKleS zullen opzetten en die onder andere als insteek heeft om vakantiedagen op te nemen. Hierbij zal ook gebruik gemaakt worden van onderzoek van SoFoKleS op het gebied van werkdruk.
(Nederlandse Universiteiten)
Verkennen kortere werkweek. Vakbonden en VGZ willen het gesprek voeren over een kortere werkweek. Partijen zullen dit gesprek voeren tijdens de periodieke overleggen met als doel elkaar te inspireren, het thema te verdiepen en expertise uit te wisselen. Het achterliggende doel van het verkennen van de kortere werkweek is het welzijn van de VGZ-er, het verbeteren van de werk-privé balans en het werkgeluk van medewerkers. (VGZ)
Financieel fit
Cao-partijen geven aan dat door de stijgende inflatie en hoge energieprijzen in Nederland steeds meer huishoudens in financiële problemen komen. Naast negatieve effecten voor mensen thuis, kan dit ook negatieve effecten hebben op het werk, zoals concentratieproblemen. Aan meerdere cao-tafels worden schulden niet meer alleen gezien als persoonlijke, maar ook als maatschappelijke verantwoordelijkheid. In 10 principeakkoorden staan daarom afspraken over het financieel fit houden van werknemers, bijvoorbeeld door een budget coach of financieel advies.
Fit-budget.
- De pilot, zoals afgesproken in de ANWB-cao 2022 – 2024 wordt definitief gemaakt. Dit wil zeggen dat iedere medewerker, ongeacht of hij parttime of fulltime werkt, € 700,- per jaar kan besteden aan: a. Financieel fit. b. Fysiek fit. c. Huis fit. d. Mentaal fit. e. Mobiel fit. f. Thuis fit.
- Het fit-budget kan 1 jaar worden opgespaard, zodat de medewerker in het 2e jaar € 1.400,- te besteden heeft. Het budget van het 1e jaar vervalt als de medewerker na afloop van het 2e jaar dat budget (gedeeltelijk) niet heeft gebruikt. (ANWB)
Financieel advies. Werknemers kunnen kampen met financiële problemen. De zorgen die hierbij komen kijken en vaak ook het schaamtegevoel dat daarbij een rol speelt, maken het voor werknemers vaak lastig om dit bespreekbaar te maken op het werk. Vaak komen deze financiële problemen pas in het zicht van de werkgever wanneer er een loonbeslag wordt opgelegd. Sociale partners willen werknemers hulp bieden op financieel gebied en juist ook voorkomen dat een loonbeslag wordt opgelegd. Daarbij, financiële problemen zijn er niet alleen thuis. Deze zorgen neemt de werknemer mee naar de werkvloer en hebben impact op zijn functioneren. Sociale partners gaan daarom aan de slag om goede voorlichting te ontwikkelen voor zowel werknemers als werkgevers. In deze voorlichting zal o.a. naar voren komen welke routes er bewandeld kunnen worden om die financiële problematiek het hoofd te bieden en welke procedure de werkgever in moet zetten bij een loonbeslag. Sociale partners gaan gezamenlijk hiermee aan de slag om werknemers en werkgevers hiervoor de juiste handvatten te bieden. (Groenten en Fruit, Groothandel)
Financieel Advies voor medewerkers. Jaarlijks kunnen 50 medewerkers Financieel Advies inwinnen bij een van de gecontracteerde partijen. Medewerkers kunnen voortaan iedere 5 jaar advies vragen. (VGZ)
Vitaliteit
In het kader van de duurzame inzetbaarheid van werknemers, is er steeds meer aandacht voor vitaliteit van werknemers. Naast een gezonde werkplek, krijgen ook fysieke en mentale gezondheid aandacht.
In 11 principeakkoorden zijn er afspraken gemaakt over vitaliteit, zoals vitaliteitsverlof en een vitaliteitsbudget.
CAO-partijen zijn van mening dat werknemers gedurende hun loopbaan de gelegenheid moeten krijgen om onder bepaalde omstandigheden een verlof te kunnen opnemen, een zogenaamd Vitaliteitsverlof, met als doel het tijdelijk ontlasten van werknemers zodat ze duurzaam inzetbaar blijven. Naast het vitaliteitsverlof wordt een portaal ontwikkeld waar medewerkers producten kunnen kopen ter ondersteuning van hun mentale – en fysieke vitaliteit. Het is de ambitie om dit portaal met ingang van januari 2025 beschikbaar te stellen. Medewerkers ontvangen, op het moment dat het portaal gereed is, een vitaliteitsbudget van € 200 per jaar. (Technische Groothandel)
Sociale veiligheid
In 10 principeakkoorden is er aandacht voor sociale veiligheid op de werkvloer, zoals het tegengaan van ongewenste omgangsvormen/gedrag. In zes principeakkoorden gaat het specifiek over een vertrouwenspersoon en in zeven principeakkoorden over een meldpunt of (klachten)commissie.
De VOB doet al het een en ander in het kader van sociale veiligheid, bijvoorbeeld in het kader van voorlichting, seminars, workshops e.d. Er is daarnaast ook een VOB-ledenvoordeel afspraak met Arboned. Werkgevers kunnen gebruik maken van een externe vertrouwenspersoon bij en een klachtencommissie via ArboNed (De Landelijke Klachtencommissie). Er zijn inmiddels veel bibliotheken lokaal aan de slag gegaan met het aanstellen van een interne en/of externe vertrouwenspersoon. Het is belangrijk dat in ieder geval een van de twee beschikbaar is voor de werknemers in een organisatie. VOB en FNV zijn bovendien aangesloten bij steun- en adviespunt Mores, dat als vangnet dient. Daarnaast wordt aan de cao OB een nieuw artikel over sociale veiligheid toegevoegd. De tekst van dit artikel is opgenomen in bijlage 2. (Bibliotheken, Openbare)
Bereikbaarheid buiten werktijd
Door het thuiswerken wordt de grens tussen werk en thuis onduidelijker. Werknemers zijn altijd bereikbaar door mobiele apparaten en kunnen daardoor druk voelen om ook buiten werktijden te reageren op werkberichten.
Met afspraken over (on)bereikbaarheid buiten werktijd proberen cao-partijen te regelen dat werkgevers maatregelen nemen tegen de nadelige gevolgen die samengaan met het gevoel om altijd bereikbaar te moeten zijn, zoals stress en burn-outklachten.
In drie principeakkoorden staan afspraken over bereikbaarheid buiten werktijd.
Werknemers hebben het recht onbereikbaar te zijn voor Sanquin op de momenten dat zij niet werken/ingeroosterd zijn. Werknemers dienen uiteraard wel bereikbaar te zijn (en op oproep te werken) als zij voor een bac-dienst zijn ingeroosterd. (Sanquin)
