In de Toelichting Beoordeling arbeidsrelaties (een pdf van zeven pagina’s) vind je het actuele beslis- en afwegingskader voor de privaatrechtelijke dienstbetrekking zoals dat geldt op 1 november 2024. Het beslis- en afwegingskader berust op wettelijke uitgangspunten en jurisprudentie. Door wetswijziging of jurisprudentie kan dit kader wijzigen. Daarom past de Belastingdienst dit beslis- en afwegingskader aan als dat nodig is.
De Toelichting Beoordeling arbeidsrelaties geeft opvolging aan een aangenomen motie om vóór 1 november 2024 een duidelijk afwegingskader voor handhaving te publiceren op de website van de Belastingdienst, nu per 1 januari 2025 het handhavingsmoratorium wordt opgeheven.
Welke feiten en omstandigheden spelen een rol?
In de toelichting lees je meer over de feiten en omstandigheden die een rol spelen bij het beoordelen van de arbeidsrelatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Het gaat dan om de feiten en omstandigheden uit het Deliveroo-arrest.
In de toelichting staat ook hoe je deze feiten en omstandigheden moet interpreteren: wanneer wijzen ze op werken in loondienst (en dus op een arbeidsovereenkomst) en wanneer op werken als zzp’er?
Is sprake van een arbeidsovereenkomst?
Voor de loonheffingen is allereerst van belang of sprake is van een privaatrechtelijke dienstbetrekking. Voor het antwoord op die vraag is maatgevend of tussen twee partijen sprake is van een arbeidsovereenkomst in de zin van artikel 7:610, lid 1 van het Burgerlijk Wetboek.
Belangrijke criteria: gezag, arbeid en loon
De arbeidsovereenkomst is de overeenkomst waarbij de ene partij, de werknemer, zich verplicht om voor zekere tijd voor de andere partij, de werkgever, te werken, in ruil voor loon. Op grond van deze definitie werkt de werknemer in dienst van de werkgever (de gezagsverhouding).
Er kan sprake zijn van een gezagsverhouding als de werkgever de werknemer voor de uitvoering van het overeengekomen werk aanwijzingen en instructies kan geven die de werknemer moet opvolgen (materieel gezag). De werkgever hoeft de aanwijzingen en instructies niet daadwerkelijk te geven. Dat de werkgever de mogelijkheid heeft om ze te geven is al voldoende.
Er kan ook sprake zijn van een gezagsverhouding als de werknemer zich moet houden aan de regels die binnen de organisatie van de werkgever gelden (formeel gezag).
Naast de gezagsverhouding zijn er nog twee belangrijke criteria:
- De werknemer heeft zich verplicht de arbeid te verrichten.
- De werkgever heeft zich verplicht de arbeid te belonen.
Alle feiten en omstandigheden
Maar om te bepalen of er sprake is van een arbeidsovereenkomst, is meer nodig dan alleen het vaststellen van gezag, arbeid en loon. Bij het bepalen of er sprake is van een arbeidsovereenkomst zijn alle feiten en omstandigheden van belang.
Bij de beoordeling of er sprake is van een arbeidsovereenkomst, zijn er volgens de Hoge Raad twee fases:
- uitlegfase: welke werkafspraken hebben partijen gemaakt en hoe hebben ze die uitgevoerd?
- kwalificatiefase: voldoen de werkafspraken en de uitvoering daarvan aan de eisen van een arbeidsovereenkomst?
Deliveroo-arrest
In het Deliveroo-arrest oordeelde de Hoge Raad dat bij de holistische toets onder meer de volgende negen feiten en omstandigheden (gezichtspunten) van belang kunnen zijn:
- aard en duur van de werkzaamheden;
- manier waarop de werkzaamheden en werktijden zijn bepaald;
- mate waarin de werkzaamheden én de opdrachtnemer onderdeel zijn van de organisatie van de opdrachtgever;
- wel of geen verplichting het werk persoonlijk uit te voeren;
- manier waarop afspraken tot stand zijn gekomen;
- manier waarop de beloning is bepaald en wordt uitbetaald;
- hoogte van de beloning;
- mate waarin de opdrachtnemer bij de opdracht commercieel risico loopt;
- mate waarin de opdrachtnemer zich als ondernemer gedraagt of kan gedragen, bijvoorbeeld: wat doet de opdrachtnemer om opdrachten en een goede naam te krijgen, hoe behandelt de Belastingdienst de opdrachtnemer, wat is het aantal opdrachtgevers en hoelang werkt de opdrachtnemer meestal voor een opdrachtgever?
De Belastingdienst kijkt naar alle relevante feiten en omstandigheden als bij de beoordeling of er wel of niet sprake is van een arbeidsovereenkomst. Sommige feiten en omstandigheden wijzen meer op een arbeidsovereenkomst, dus op werken in loondienst, andere meer op werken als zzp’er.
Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie
Wil je als opdrachtgever een indicatie krijgen of de opdrachtnemer in loondienst is of niet, vul dan de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie in. In de webmodule zijn de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest verwerkt.
Afwegingskader Deliveroo-arrest
In de bijlage Afwegingskader Deliveroo-arrest – loondienst of zzp’er bij de toelichting lees je meer over wanneer de negen gezichtspunten van het afwegingskader wijzen op een arbeidsovereenkomst, dus werken in loondienst, of juist op werken als zzp’er. De gezichtspunten moeten in onderlinge samenhang worden bekeken. Ze zijn niet uitputtend en het belang van een gezichtspunt kan per situatie verschillen.
Toelichting Beoordeling arbeidsrelaties
Arbeidsrelaties: zzp ja of nee (Belastingdienst.nl)
