Als het salaris van deze werknemers gekort wordt zouden mensen sneller geneigd zijn om te wisselen van baan, is de gedachte. Hoe langer de coronacrisis duurt, hoe meer de vraag wordt: als een bedrijf zo lang zoveel minder omzet maakt, zou het dan niet beter zijn als de werknemers elders gaan werken? Volgens het Centraal Planbureau (CPB) moeten daar financiële prikkels voor komen.
Financiële prikkel
Als je werknemers nog maar 70 procent van hun loon betaalt – hetzelfde als een WW-uitkering – zouden mensen een prikkel hebben om zich om te scholen en naar een bedrijf over te stappen dat nog wel goed draait, zegt het CPB.
Het onderzoeksinstituut zet daar wel een kanttekening bij: er zitten juridische obstakels aan, ook omdat werknemers zich tegen zo’n loonoffer zullen verzetten. “Maar naarmate de maximale duur van de NOW verder wordt verlengd, neemt het belang van een loonoffer toe”, schrijft het CPB.
Andere sectoren
Het doel van de NOW-regeling is het voorkomen dat mensen ontslagen worden en dat de werkloosheid nog sterker oploopt. Dit doel wordt gehaald. Er zijn echter ook nadelen: het leidt ertoe dat werknemers in dienst gehouden worden door bedrijven die misschien wel blijvend geraakt zijn door de coronacrisis, terwijl ze eigenlijk nodig zijn in andere sectoren.
Omscholing
Volgens het CPB is omscholing daarbij van belang: daarmee kunnen mensen worden begeleid naar een nieuwe baan. Het is wel belangrijk dat de trainingen die daarbij horen in deeltijd kunnen en op flexibele tijden aangeboden worden, zegt het CPB. Ook zouden er subsidies kunnen komen voor werknemers die overstappen van een bedrijf dat loonsubsidie ontvangt naar een bedrijf dat nog groeit.
NOW versus deeltijd-WW
Het gebruik van de NOW was en is vele malen groter dan het gebruik van de regeling voor werktijdverkorting tijdens de financiële crisis. Bij de NOW 1.0 werd voor 2,6 miljoen werknemers gebruik gemaakt van de regeling, tijdens de financiële crisis werd ‘maar’ voor 77.000 werknemers gebruik gemaakt van de deeltijd-WW.
Wat betreft het aandeel werknemers in de NOW behoort Nederland tot de middenmoot in Europa. De loondoorbetaling is met 100 procent uitzonderlijk hoog. Hetzelfde geldt voor het loon tot waar subsidie ontvangen kan worden (een kleine 10.000 euro per maand), zo stelt het CPB.
Prinsjesdag
De komende weken, tot 1 oktober, kunnen bedrijven nog gebruik maken van de steunmaatregelen van het kabinet. Op Prinsjesdag, 15 september, wordt bekend of er een derde steunpakket komt en hoe dat eruit komt te zien.
En voor de toekomst?
Voor toekomstige crises is het volgens het CPB van belang na te denken over een meer structurele regeling voor een tijdelijk omzetdaling (‘calamiteiten WW’). De huidige regeling moest snel uit de grond worden gestampt, dit stelde beperkingen aan de vormgeving.
Bij een meer structurele regeling kan meer maatwerk worden geleverd, bijvoorbeeld toegesneden op de sector, of afhankelijk van de gewerkte uren en het inkomen van de individuele werknemer. Tegelijkertijd moet de regeling uitvoerbaar blijven bij een grote toeloop.
Premiedifferentiatie
De kosten van de NOW-regeling komen voor rekening van het collectief. Nu duidelijk is geworden dat sommige sectoren meer vatbaar zijn voor een pandemie dan andere sectoren, is premiedifferentiatie op basis van NOW-gebruik in de sector wellicht een optie voor de toekomst, na de coronacrisis, aldus het planbureau.
